Nakon istraživanja, procjene i pripreme dokumentacije, područje Duga Njiva na planini Trebavi između Modriče i Doboja zvanično je proglašeno Zaštićenim prirodnim pejzažem. Odluku o zaštiti donijela je Vlada Republike Srpske, a Odluka o zaštiti stupila je na snagu u maju ove godine.
Zaštićeni prirodni pejzaž „Duga Njiva“ obuhvata površinu od 3.587,37 hektara na teritoriji opštine Modriča i predstavlja jedno od većih zaštićenih područja u R. Srpskoj, prvo zaštićeno područje ove kategorije u Republici Srpskoj, kao i prvo zaštićeno područje prirode na području opštine Modriča.
Ideja zaštite ovog prostora nije nova. Prirodne i pejzažne vrijednosti Duge Njive prepoznate su još u stručnim i planskim dokumentima iz vremena bivše Jugoslavije, a područje je dugo bilo na listama potencijalnih zaštićenih područja. Međutim, tek 2021. godine pokrenuta je konkretna inicijativa za njegovu zaštitu.
Inicijativu za proglašenje zaštićenog područja pokrenulo je Društvo za istraživanje i zaštitu biodiverziteta Banja Luka, koje je uz podršku Opštine Modriča sprovelo terenska istraživanja i koordinisalo izradu stručne osnove. Na osnovu prikupljenih podataka Republički zavod za zaštitu kulturno-istorijskog i prirodnog nasljeđa izradio je Studiju zaštite, koja je predstavljala osnov za donošenje konačne odluke o zaštiti.
Istraživanja su potvrdila izuzetne prirodne vrijednosti ovog područja. Na Dugoj Njivi registrovano je osam međunarodno značajnih tipova staništa, oko 400 biljnih vrsta, skoro 200 vrste gljiva, razne vrste insekata posebno livadskih i šumskih, zatim 34 vrste sisara, oko 100 vrsta ptica, 18 vrsta vodozemaca i gmizavaca te šest vrsta riba u potocima visoke čistoće. Među ovim vrstama se nalazi značajan broj rijetkih, zaštićenih i međunarodno ugroženih vrsta.
Pored prirodnih vrijednosti, područje posjeduje i značajno kulturno-istorijsko nasljeđe. U obuhvatu zaštićenog područja nalaze se manastir Duga Njiva, ostaci srednjovjekovne tvrđave Gradac, istorijski lokalitet Ćelija, kao i brojni drugi lokaliteti koji svjedoče o bogatoj prošlosti ovog dijela Trebave.
Posebno vrijednim dijelovima područja proglašeni su stanište božikovine u selu Vranjak, klisura rijeke Mitrovače, klisura Riječanskog potoka te izvorište i gornji tok rijeke Tolise, koji se nalaze pod režimom zaštite II stepena.
„Počeli smo saradnju na promociji novog zaštićenog područja. Povodom Svjetskog dana zaštite životne sredine Turistička organizacije Opštine Modriča zajedno sa DIZB-om organizovala je školu u prirodi i terensku radionicu za modričke srednjoškolce, tokom koje su mladi imali priliku da upoznaju prirodne vrijednosti Trebave i učestvuju u praktičnim aktivnostima na terenu.“ Izjavila je Ana-Mirjana Simendić iz DIZB-a, koja je vodila jednu od grupa u sklopu izleta i škole u prirodi.
Takođe, Opština Modriča organizovala je radnu akciju uređenja Sportsko-rekreativnog centra Riječani na ulazu u zaštićeni pejzaž.
„Proglašenje Duge Njive predstavlja važan korak za zaštitu prirode Trebave i Posavine, ali i početak jedne nove razvojne faze ovog područja. Planiramo nastaviti aktivnosti na uređenju i promociji područja. Želimo sačuvati sklad koji je nastajao dugotrajnim suživotom prirode i čovjeka, ali i početi rješavati probleme poput neuređene infrastrukture, odlaganja otpada, nedovoljne prepoznatljivosti područja i nekontrolisanog korišćenja resursa“, izjavio je Jovica Sjeničić, predsjednik Društva za istraživanje i zaštitu biodiverziteta.
Duga Njiva danas predstavlja prostor od izuzetnog značaja za zaštitu prirode, rekreaciju, održivi turizam, obrazovanje i naučno-istraživački rad. Njena zaštita otvara mogućnosti za nova ulaganja, razvoj turističke infrastrukture i unapređenje kvaliteta života lokalnog stanovništva, uz očuvanje prirodnih i kulturnih vrijednosti za buduće generacije.
Društvo za istraživanje i zaštitu biodiverziteta (DIZB) Modriča
